درمورد ادبیات و هنر نوشته ای برای شما گردآوری کرده ایم با عنوان “کتاب‌های درسی را با شعر نوجوان آشتی دهید” که پیشتر بدان میپردازیم.

نوجوانان عضو مراکز فرهنگی هنری کانون پرورش فکری خواستار ورود شعر نوجوان به کتاب‌های درسی شدند.

به نوشته خرگزاری مهر با استناد به گفته اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، شصت و دومین نشست ترویج خواندن با مسئله «شعر نوجوان امروز» عصر روز دوشنبه ۲۶ تیر در حالی برگزار شد که سخنرانان این نشست چهار نوجوان از عضو های کتابخانه‌های کانون ‌پرورش فکری کودکان و نوجوانان در سطح استان تهران بودند.

در این نشست امیرحسین شبستری‌راد، حسین اسماعیلی، فاطمه ملاصالحی و ملیکا محمدهاشمی پیرامون‌ی دیدگاه‌های خود درمقایسه با شعر با تکیه بر سری‌ی شعر نوجوان امروز سخن گفتند. این در حالی بود که فرهاد حسن‌زاده، انسیه موسویان، کبرا بابایی، حسین تولایی و زیتا ملکی از شاعران این زمینه در کتابخانه‌ی تخصصی کانون نقد و پیشنهادهای این مخاطبان را شنیدند.

سومین نشست «از ما بپرسید» در حالی شروع شد که حسین اسماعیلی از مرکز تخصصی ادبی ۱۵ کانون تهران اولین سخنران آن بود. وی به بیان تاریخچه‌ی کوتاهی از شعر نوجوان پرداخت و به دو دوره‌ی قبل و بعد از انقلاب اشاره نمود و یمینی شریف، باغچه‌بان و کیانوش را هنرمندان برتر دوره‌ی اول خواند.

وی ادامه داد: «در دهه‌ی ۶۰ باید به چهره‌های شاخصی از قبیل مصطفی رحماندوست و جعفر ابراهیمی بیننده اشاره کنیم. بعد از آن نیز قیصر امین‌پور پا در این عرصه گذاشت. ولی باید گفت در دو دهه‌ی واپسین بسیاری اعتقاد دارند که شعر نوجوان مکان خود را ندارد.»

ایشان به مواردی که باعث ایجاد فاصله بین شاعر و مخاطب شده است، اشاره نمود: «شاعر باید با درک و فهم مخاطب پیش برود. در چنین شرایطی ست که که عده ای شاعران می‌خواهند تفکر خود را قالب کنند. از جهت دیگر آن‌ها بایستی به انتخاب مسئله‌ها دقت کنند. برخی مسئله‌ها ماندگارند و عده ای نه. برخی شعرها برای یکدفعه خواندن‌اند و برخی نه. آن‌ها می بایست از شعرهایی که تاریخ مصرف ندارند، بهره ببرند.»

ایشان با تکیه بر سری شعر نوجوان امروز از شیوه‌ی نگاه عده ای شاعران گلایه کرد: «برخی شعرها برای کودکان‌اند و برخی شعرها برای بزرگسال و غیر قابل درک.»

این نوجوان پیشتر مثال‌هایی از این سری را برای مخاطبان عنوان کرد.

امیرحسین شبستری‌راد سخنران بعدی این نشست بود. وی پیرامون‌ی چیستی و چرایی شعر نوجوان سخن گفت: «شعر نوجوان باید چه باشد و چه اختلاف‌هایی با دیگر شعرها دارد؟ شعر نوجوان باید به برنامه دغدغه‌های ایشان پرداخت کند. باید ایشان را با جامعه آشنا کند. مسیرها را به ایشان یاد بدهد و باعث یادگیری ایشان شود. شعر می‌تواند مهلت‌ها را به نوجوانان یادآوری کند.»

ایشان به شاعران و مدیران توصیه کرد که در انتشار این کارهای فضا و مسئله واحد را فراموش نکنند: «وقتی که مسئله‌هایی مانند امیدواری، تنهایی، دوستی یا هر چیز دیگری غالب مسئله‌های یک سری را تشکیل بدهد جذابیت آن برای مخاطب بیشتر می‌شود و ایشان می‌تواند خود و دغدغه‌هایش را در یکی از این شعرها بیاید و به هم‌ذات‌پنداری برسد. با اینحال سری‌ای با شعرهای پراکنده این امکان را ممکن نمی‌آورد.»

شبستری‌راد به خوانش اشعار بزرگ‌سال مانند کارهای امین‌پور و سهراب سپهری و یا اشعار کهن از جانب نوجوانان اشاره نمود و به خلاء وجود شعر نوجوان در کتاب‌های درسی اشاره نمود: «کتاب فارسی برای من جذابیت ندارد و هیچ‌وقت نمی‌توانم نمره‌ی کاملی بگیرم. با اینحال من با شوق در کلاس‌های ادبی کانون کمپانی می‌کنم. چرا شاعران برای کتاب‌های درسی، شعر نوجوان نمی‌گویند؟»

ملیکا محمدهاشمی به لزوم انتشار کارهای بیشتر در این زمینه پرداخت. وی سخنان خود را  این چنین شروع کرد: «زمینه نوجوان یکی از بخش‌های مهم ادبیات است که نیاز به توجه بیشتری دارد. تا چندین سال قبل خبری از سری شعر نبود و این ایام هم ما تنها امکان مطالعه‌ی ۱۱ عنوان از این سری را داشته‌ایم. هدف این سری آشتی دادن مخاطب با شعر نو و نگاه تازه شاعران و با این وجود دست به قلم کردن این نوجوان‌ها است. پس با این هدف نباید فراموش کنیم که نیازمند انتشار کتاب‌های بیشتری در این عرصه‌ایم.»

ایشان به جای خالی شعر کهن و کلاسیک در این سری اشاره و علاقه‌مندی نوجوان‌ها را مورد استقبال قرار داد: «شعرهای موزون غیر از جذابیت قادر اند بار آموزشی هم برای گروه سنی ما داشته باشند. ضمن این‌که بخشی از علاقه‌مندی ماست که به آن توجه نشده. وقتی که به خواست‌ی مخاطب توجه نشود آن مخاطب از بین می‌رود.»

محمدهاشمی وجود مسئله‌هایی از قبیل عشق در این سری را قابل تقدیر دانست و رویا و تخیل را از نکته‌های مثبت این شعرها دانست. ولی باید گفت نزدیک شدن زبان شاعران به زبان نوجوان را خواستار شد: «مهم است که ما بتوانیم در غم و شادی شاعر شریک شویم. این مسئله در برخی شعرها قابل مشاهده است و در برخی نه. نزدیکی زبان و افکار شاعر به مخاطب مهم است.»

فاطمه ملاصالحی دیگر نوجوان مهمان شصت و دومین نشست ترویج خواندن  بود. وی به بخشی از دغدغه‌های نوجوان‌ها پرداخت که خوب است شاعران به آن توجه کنند: «شناخت دنیا، روبرو شدن با حقایق و کنترل احساس‌ها مسئله‌هایی است که برای نوجوان‌ها مهم است و نیاز به آموزش در این عرصه دارند. اگر برخی شعرها نیز به این موارد بپردازند خوب است و نوجوان زمانی به یک کتاب نزدیک می‌شود که بخشی از خود یا روزمرگی‌هایش را در این کارهای ببیند. با اینحال این موضوع در چند جلدی از این سری که خواندم نیفتاده بود.»

خوانش روان دیگر موضوعی بود که به آن پرداخته شد: «خصوصیت خوب کتاب‌ها لحن ساده و حال حاضر‌شان بود که دلیل خوانش راحت می‌شد.»

بخشی از این نشست به نقد تصویرگری سری اختصاص پیدا کرد. این مخاطبان نوجوان تصویر جلد را مسئله مهمی دانستند. چرا که مخاطب با دیدن جلد کتاب به آن علاقه‌مند می‌شود. از سویی آن‌ها از کودکانه بودن عده ای عکس ها گله‌مند بودند: «ای کاش شاعر و تصویرگر با یکدیگر گفت‌وگو می‌کردند و عکس ها با توجه به تخیل شاعرها دیزاین می‌شد و نه برداشت تصویرگر. حس و حال و تخیل برانگیز بودن تصویر مهم است با اینحال عده ای از تصویرها از ما نوجوان‌ها دورند.»

در انتهای این نشست شاعران حاضر در نشست فرصتی پنج دقیقه‌ای یافتند تا در باب نقد مخاطبان صحبت کنند و پرسش‌ها خود را مطرح کنند.

شاعر کتاب «زندگی با دور تند» از این نوجوانان سوالال‌هایی در عرصه‌ی علاقه‌مندی آنان به شعر طنز مطرح کرد و آن‌ها از این علاقه‌مندی سخن گفتند.

زیتا ملکی به جذابیت عنوان کتاب‌ها نیز اشاره داشت. این نوجوان‌ها اشاره کردند که اسامی کتاب‌ها را دوست داشته‌اند با اینحال خوب است که عنوان یک کتاب برآمده از ماهیت تمام شعرها باشد نه اسم یکی از شعرهای چاپ شده.

فرهاد حسن‌زاده به بیان شیوه‌ی سرایش کتاب «وقتش رسیده کمی پسته بشکنیم» پرداخت و از این نوجوان‌ها پرسش کرد آیا لزومی می‌بینند که کتاب شعر نوجوان به همراه تصویر باشد. این نوجوانان به این نیاز اشاره کردند با اینحال عنوان کردند که خوب است شاعر و تصویرگر نگاه مشترک‌تری داشته باشند.

انسیه موسویان شاعر کتاب «چهارشنبه‌های بستنی» ضمن تشکر از این مراسم به لزوم آشنایی به هر میزان بیشتر شاعران با دیدگاه مخاطبان اشاره نمود و این تماس را در افزایش کیفی کارهای موثر خواند.

پیشتر دو تن از مربیان کانون نیز سخن گفتند. حسین تولایی به عدم توجه مسوولان و ناشران به شعر نوجوان اشاره نمود و با تاکید بر فاصله‌ی عده ای شعرها با مخاطب به تعلل هشت تا ۱۰ ساله‌ی عده ای ناشران در چاپ کارهای پرداخت که باعث چنین رویدادهایی می‌شود.

کبرا بابایی تازه ترین سخنران این برنامه بود. وی با بیان این‌که عضو های نوجوان این نشست ساعت‌های پشت سر هم به بحث پیرامون‌ی سری پرداخته‌اند، مهلت اندک نشست را دلیلی برای عدم برنامه بسیاری از دیدگاه‌های آن‌ها دانست. ولی باید گفت از آزمایش خود در کشف دیدگاه مخاطبان سخن گفت که اغلب پسران به چهارپاره علاقه‌مندند و دختران شعر نیمایی را می پسندند.

پیشتر، سخنرانان نوجوان و دیگر عضو های کتابخانه‌های کانون که در این برنامه حضور داشتند مهلت یافتند به گفت‌وگو با شاعران حاضر در نشست بنشینند.

امیدواریم نوشته “کتاب‌های درسی را با شعر نوجوان آشتی دهید” مورد قبول علاقه مندان به ادبیات وهنر قرار گرفته است.