ذابح: حق کاتبان و خوشنویسان عثمانی ادا نشده است/ قلیچ‌خانی: نیاز به تولید دانشنامه‌های تخصصی داریم

درمورد ادبیات و هنر نوشته ای برای شما گردآوری کرده ایم با عنوان “ذابح: حق کاتبان و خوشنویسان عثمانی ادا نشده است/ قلیچ‌خانی: نیاز به تولید دانشنامه‌های تخصصی داریم” که پیشتر بدان میپردازیم.

به نوشته خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نشست نقد و بررسی کتاب «خوشنویسان استانبول» با حضور حمیدرضاقلیچ‌خانی، تورقای شفق، مهدی مهربانی و ابوالفضل ذابح دو‌شنبه(۱۷ مهر‌ماه) در سرای اهل قلم موسسه خانه کتاب برگزار ‌شد.
 
ابوالفضل ذابح، از پیشکسوتان و صاحب‌نظران کتاب‌آرایی و نگارگری، در این نشست از انتشار کتاب «خوشنویسان استانبول» ابراز خوشحالی کرد و گفت: امکان خوبی برای پژوهشگران خوشنویسی و دیگر اساتید این زمینه با چاپ این کتاب ممکن شده و قادر اند مرور اجمالی روی خوشنویسان استانبول داشته باشند. در تاریخ ایران مردم فراوانی به کاتبان دولت عثمانی پرداخته‌اند با اینحال این کتاب اولین کتابی است که با این حجم و گستردگی پخش شده است.
 
ایشان در ادامه به لزوم توجه بیشتر به هنر و توانایی کاتبان و خوشنویسان عثمانی اشاره نمود و گفت: در این کتاب یا در کتاب‌های دیگر می‌بینیم بدین شکل که باید حق کاتبان و خوشنویسان عثمانی ادا نشده و تنها به آوردن اسم هنرمند و تاریخ زندگی و وفات ایشان بسنده کرده‌‌اند و با این اوصاف به هنرهایی که آنها به آن چیره بوده‌اند اشاره‌ای نشده است. به نوعی مثال در این کتاب مطالب گذرا و ابتدایی فراوانی پیرامون هنرمندان عثمانی می باشد با این وجود از تاثیرگذاری این هنرمندان و خصوصیات فنی آنها اثری در دل این مطالب نمی‌بینیم و باید در بررسی‌های بعدی بیشتر به این موارد پرداخته شود.

 حق کاتبان عثمانی ادا نشده است
این مترجم پیشتر به بیان عده ای از اشکالات کتاب پرداخت و گفت: ترکیه در قبلی توان تولید ۱۱۰ نمونه کاغذ داشته است که در این اثر مورد استقبال قرار نگرفته است. به علاوه از طرف دیگر در عرصه هنرهای کتابتی هم ۱۱۰ نوع قضیه می باشد که در این کتاب به ساده‌ترین نوع آنها با نگاه غلط نگریسته شده و مثلا بین قطعه و لوح تفاوتی قایل نشده است. دوست داشتم در این کتاب مطالبی در عرصه قالب‌سازی‌ها، لوح‌سازی‌ها و هنرهای خوشنویسی در شکل خطوط تفننی، مطالبی را بخوانم با اینحال به چنین مطالبی برنخوردم.

به گفته ذابح، ما مبادلات فرهنگی فراوانی با ترکیه داشته‌ایم و اکثر این هنرمندان از محضر اساتید ایرانی سود برده‌اند. ما باید حقیقت‌ها را بیان کنیم و به این موارد در کتاب اشاره کنیم. در عرصه صفحه‌آرایی‌ها هم ۱۱۰ نوع صفحه‌آرایی می باشد که از هیچ‌کدام از آنها حرفی به میان نیامده است. به علاوه از طرف دیگر ۱۹۸ نوع حاشیه در عثمانی داریم که هیچکدام از آنها در این کتاب مورد استقبال قرار نگرفته است. در باب شیوه نگارش هم لازم است بگوییم که ما ۵ نوع شیوه نگارش داریم که حرفی از آنها به میان نیامده است. این مساله در باب ۲۴ نوع مورب‌نگاری، ۳۸ نوع چلیپا نگاری، ۱۱۰ نوع متن‌آرایی و … نیز صدق می‌کند.
 
نیاز به تولید دانشنامه‌های تخصصی داریم
حمیدرضا قلیچ‌خانی، ویراستار کتاب «خوشنویسان استانبول» نیز دیگر سخنران این نشست بود که در جواب به نقدهای ابوالفضل ذابح، پیرامون کتاب شرح داد: این کتاب از نمونه کتاب‌های صدگانه استانبول است که برای مخاطب عام تالیف شده است نه کارشناسان دانشگاهی و اساتید دانشگاه و مطمئنا سلیمان برک بر اساس دستورالعملی که به وی داده شده به نگارش کتاب پرداخته است. همان‌طور که از عنوان کتاب پیداست این کتاب دانشنامه خطاطان استانبول نیست و تنها به عرضه هنرمندان بسنده کرده است و طبیعی است که از مکاتب خوشنویسی سخنی به میان نیامده است.
 
وی اضافه کرد: پرداختن به مواردی مانند مکاتب خوشنویسی لازمه تعریف یک دانشنامه مفصل در این عرصه است از سویی دیگر در ترجمه کتاب نیز امانت‌داری شده است. ما نمی‌توانستیم از حد مشخصی خارج شویم و اجازه دخل و تصرف در متن اصلی نداشتیم. با این وجود به عده ای موارد در پاورقی‌ها اشاره کردیم. مثلا در باب میرعماد که شخصی ایرانی است به روش پاورقی توضیحاتی ارایه شده است.
 
قلیچ‌خانی پیشتر به دیگر کارهای ارزشمند این زمینه اشاره نمود و گفت: با این وجود در باب خوشنویسان عثمانی کتاب‌های ممتازی داریم مانند «تحفه خطاطین»، «مناقب هنروران» و «تذکر‌ه الخطاطین» که کتاب‌های بسیار ارزشمندی هستند. ما نیاز به تولید دانشنامه‌های تخصصی داریم با اینحال با استناد به اینکه حدود ۴ دهه از انقلاب قبلی است در تولید این کتاب‌ها غفلت ورزیده‌ایم این اثر یاری مینماید تا با کلیات خوشنویسی در ترکیه آشنا شویم.
 
لزوم توجه به ادیت و املای کلمات در ترجمه متون ترکی
تورقای شفق، مدیر موسسه یونس امره وابسته به رایزنی فرهنگی سفارت ترکیه در ایران، نیز در این نشست به بیان روابط فرهنگی ایران و ترکیه پرداخت و گفت: روابط فرهنگی ایران و ترکیه خصوصیات ویژه ای دارد که باید موردتوجه قرار گیرد. ما واژه‌ها و تاریخ مشترک فراوانی با ترکیه داریم و وقتی متنی را از ترکی به فارسی ترجمه می‌کنیم باید توجه بیشتری به ترجمه اصطلاحات داشته باشیم و املای آنها را نیز مورد استقبال قرار دهیم. مثلا چندی قبل در ایران رایج شده اسم‌های مشترکی مانند شمس‌الدین و صباح‌الدین را به روش شمس‌التین و صباح‌التین ترجمه می‌کنند. یا «مصطفی» را «مسطفی» می‌نویسند که اشتباه است.
 
این پژوهشگر پیشتر گفت: ترجمه کار بسیار سختی است و واژه به واژه و جمله به جمله باید خوانده شود و ترجمه آن به خوبی به فارسی برگردانده شود. با اینکه ترجمه مهدی قربانی خوب بود با اینحال ایرادات ویرایشی هم داشت که باید در جلدهای بعدی اصلاح شود.
 
کتاب «خوشنویسان استانبول» پیش‌نیاز و مقدمه‌ای برای شناخت هنر خطاطی عثمانی است
مهدی قربانی، مترجم کتاب «خوشنویسان استانبول» نیز در این نشست به ارایه توضیحاتی پیرامون چگونگی تالیف این اثر پرداخت و گفت: برای عرضه استانبول کارهای فراوانی انجام شده است از نمونه این کارها که به وسیله شهرداری استانبول انجام شده، تولید سری‌ای با عنوان صدگانه‌هایی از شهر استانبول است که کتاب «صد خطاط استانبول» ۵۷امین عنوان از این صدگانه است که از جانب سلیمان برک تالیف و تدوین شده است.
 
این مترجم و استاد خوشنویسی با بیان اینکه این کتاب برای مخاطب ترک تنظیم شده و حجم کمی دارد، اضافه کرد: اختلاف فراوانی در ظاهر و باطن کار اصلی با کار ترجمه شده می باشد. به طوری‌که وقتی در ابتدا سال ۱۳۹۶ ترجمه فارسی این کتاب برای اولین بار با حضور سلیمان برک در ایران معرفی شد وی از دیدن کتاب با قطع و عکس ها تازه بسیار متعجب شد.
 
قربانی پیشتر هدف از ترجمه و تالیف این کتاب را عرضه چهره‌های برتر هنر عثمانی عنوان کرد و گفت: آن چه که مورد استقبال مولف کتاب بوده عرضه خطاطان بزرگ عثمانی در شکل شرح‌حال و عرضه آثارشان است. با این وجود در عرصه عرضه هنر خوشنویسی ترکیه نیز چندی قبل کارهای خوبی پخش شده است که برخی از آنها بسیار فاخرند و جای کار کردن نیز دارند و به روش تخصصی به مسئله هنر خوشنویسی در ترکیه پرداخته‌اند. براین اساس می‌توانیم این کتاب را به نوعی پیش‌نیاز و مقدمه برای ورود به بحث مطرح کنیم. دلیل دیگری که این کتاب را برای ترجمه انتخاب کردیم سادگی و سهولت دسترسی به موارد حقوقی کتاب بود. چون می‌خواستیم با رعایت حق کپی‌رایت اثر را پخش کنیم.
 
وی پیرامون چگونگی ترجمه این کتاب نیز شرح داد: کتاب «خوشنویسان استانبول» شامل اصطلاحات و عناوینی است که از ۷۰۰ سال پیش تا امروز در دولت عثمانی وجود داشته است و مطمئنا فهم این اصطلاحات برای مخاطب ترک بسیار ساده تر است تا مخاطب ایرانی که معلومات فراوانی از تاریخ عثمانی ندارد. براین‌اساس ترجمه متن کتاب یکسال لحظه برد به علاوه از طرف دیگر قریب به یکسال به شرح اصطلاحات و عناوین تخصصی با بهره برداری از منابع مشهور پرداختیم و زمانی حدود یکسال هم صرف تهیه عکس ها اصلی و با کیفیت شد.
 
به گفته قربانی این کتاب اولین اثری است که در تاریخ خوشنویسی ایران راجع‌به خوشنویسی عثمانی تا ابتدا دوران جمهوریت کار شده و مانند دیگری ندارد. 

رفتن به منبع
Creator:

Powered by WPeMatico

امیدواریم نوشته “ذابح: حق کاتبان و خوشنویسان عثمانی ادا نشده است/ قلیچ‌خانی: نیاز به تولید دانشنامه‌های تخصصی داریم” مورد قبول علاقه مندان به ادبیات وهنر قرار گرفته است.