درمورد نویسندگی نوشته ای برای شما گردآوری کرده ایم با عنوان “داستانهای علمی تخیلی به چه نحو نوشته میشوند؟” که پیشتر بدان میپردازیم.

نویسنده: عرفان کسرایی

“هر تکنولوژی به قدر کافی پیشرفته، از جادو غیرقابل تشخیص است”
قانون سوم کلارک

تشخیص فاصله میان ژانر علمی- تخیلی Science-Fiction و فانتزی گاهی به سادگی ممکن نیست. مخصوصا که ژانر علمی- تخیلی الزاما هم در جریان خلاصه نمی شود و امکان دارد در هر قالبی مانند فیلم یا تلویزیون، بازی رایانه ای، سینما، تئاتر و … ریخته شود. از لحاظ تاریخی معنی ساینس فیکشن از قرن نوزدهم به تدریج مصطلح شده است و اگر بخواهیم یک تعریف نه چندان جامع از آن عرضه کنیم؛ مقصود از ژانر علمی-تخیلی چیزی مشابه به آثاری است که آرتور سی. کلارک Arthur Charles Clarke ، آیزاک آسیموف Isaac Asimov  و رابرت ای. هاینلاین Robert Anson Heinlein طی سالیان طولانی نوشته اند.
از اودیسه فضایی ۲۰۰۱  اثر آرتور سی. کلارک که استنلی کوبریک از روی آن فیلم تولید گرفته تا کارهای مشهور ژول ورن؛ نویسنده مشهور فرانسوی همگی در ژانر علمی-تخیلی جای می گیرند. با اینحال حقیقتا وجه اشتراک همهء این کارهای چیست؟ چه چیزی جریان ها ؛ فیلم ها و بازی های رایانه ای را علمی-تخیلی می کند؟ ممکن است مهمترین مشخصه همه این کارهای این باشد که تم اصلی و درونمایه رویدادها معطوف به آتی است. در جریان های علمی-تخیلی حدس هایی از تغییر زندگی انسان در آتی در اثر پیشرفت علم و تکنولوژی برنامه می شود و تبعات زندگی در چنین جهان ؛ سوژه اصلی می شود. مثلا زندگی در دنیایی که در آن ماشین ها بر انسان ها غلبه کرده اند؛ زندگی در جهانی که انسان ها مشابه سازی می شوند؛ ماشین لحظه اختراع شده و می توان در لحظه مسافرت کرد؛ حیات هوشمند فضایی پیدا شده و … مطمئنا مانند جهان امروز ما نخواهد بود.

استنلی کوبریک
ژول ورن در کتاب بیست هزار فرسنگ پایین دریا در سال ۱۸۷۰ از زیردریایی و ابزارهای عجیبی صحبت می کرد که در لحظه نگارش آن بیشتر به تخیل مشابه بود. یا در کتاب مسافرت به مرکز زمین؛ از زمین تا ماه و بسیاری جریان های دیگر از رخدادهای آتی صحبت می کند و با به کارگیری قوه تخیل و خلاقیت آتی ای را تصویر می کند که تنها از فکر یک نابغه بر می آید. جریان از زمین به ماه ژول ورن در سال ۱۸۶۵ پخش شده بود و این رویا و تخیل پردازی ژول ورن بیش از یک قرن بعد در ماموریت آپولو ۱۱ در سال ۱۹۶۹ میلادی با پرواز نیل آرمسرانگ، باز آلدرین و مایکل کالینز به ماه تحقق پیدا کرد. مارک تواین در کتاب از تایمز لندن در ۱۹۰۴؛ که در سال ۱۸۹۸ نوشته بود از یک تکنولوژی صحبت می کند که به گونه حیرت آوری به اسکایپ و میزگرد های اسکایپی امروز مشابهت دارد.
در بسیاری از جریان های علمی- تخیلی آتی ای تصویر می شود که در آن انسان ها مجبور به ترک زمین و یافتن سیاره ای جانشین برای ادامه حیات شده اند. در عده ای جریان ها  بیگانه‌های فرازمینی به زمین آمده اند و در عده ای دیگر مسافرت در لحظه و عبور از کرمچاله ها سوژه اصلی قرار گرفته اند. چندین عدد از کارهای علمی-تخیلی به آتی ای می پردازد که پیشرفت علم در آن مثل سازی انسان را ممکن کرده و یا هوش مصنوعی به قدری پیشرفت یافته که حیات انسانی به هشدار افتاده است. به هر میزان هست مسئله جریان های علمی- تخیلی؛ نحوه مواجهه جامعه انسانی با تکنولوژی هایی است که هم اینک نیست. ما هنوز نمی دانیم در صورت غلبه روبات ها بر انسان چه باید کرد. ما هنوز نمی دانیم مسافرت در لحظه اگر ممکن شود به چه نحو چهره زندگی روی زمین را تغییر می دهد.

نویسندگان و نظریه پردازان جریان های علمی – تخیلی تلاش می کنند با مشاهده سرعت و روند تغییرات علم و تکنولوژی لحظه خود؛ آتی را تصویر کنند. با این وجود عده ای از این پیش بینی ها بر مبنای تکنولوژی ها و قابلیت ها علمی نبوده اند و مثلا در لحظه پیش بینی ژول ورن  در سال ۱۸۶۵ حتی حدودا هیچ برنامه خوبی از هواپیما هم نبود و نخستین هواپیما به شکل حال حاضر در سال ۱۹۰۳ به وسیله برادران رایت عرضه شد. حال فرض کنید در چنین شرایطی ژول ورن؛ در جریان خود از مسافرت به ماه صحبت می کند. اگر امروزه ما جریان علمی- تخیلی بنویسیم که در آن انسان های آتی به قمرهای خریدار یا مریخ یا سیاره ای در کهکشان آندرومدا مسافرت می کنند کار محشری انجام نداده ایم چرا که پیوسته در اخبار شنیده ایم که انسان به مریخ یا پلوتو فضاپیما فرستاده است.
از این منظر عده ای از قبل بینی های آسیموف اگر چه حیرت برانگیز با اینحال اصولا با توجه به مشاهدات پیشرفت های تکنولوژی در آن دوران بوده است. مثلا پیش بینی محشری که ایشان در سال ۱۹۶۴ از جهان ۵۰ سال بعد عرضه کرد. با این وجود نباید فراموش کنیم که جهان سال ۲۰۱۴ که ما تجربه کردیم دقیقا آن چیزی نبود که آسیموف پیش بینی کرده بود. با اینحال عده ای از تعابیری که آسیموف از تکنولوژی های سال ۲۰۱۴ گفته واقعا حیرت برانگیز است. ایشان در سال ۱۹۶۴ در یادداشتی به مناسبت افتتاح کنفرانس بین‌المللی “صلح از روش تفاهم متقابل” در نیویورک نوشته بود که در پنجاه سال آتی ارتباطات به روش صوتی تصویری خواهد بود و حین صحبت می توان تصویر طرف مقابل را نیز مشاهده کرد. چنین صحبت ای اگر چه امروز برای ما به کمک اسکایپ و دیگر خدمات ها رایگان است در لحظه آسیموف با این وجود غیر ممکن نبود. چنین رابطه تصویری مثلا بین واشنگتن و نیویورک در آن سال به وسیله موسسه تکنولوژیک بل سیستم عرضه شده بود با اینحال چیزی تقریبا ۱۶ دلار (برابر با ۱۱۸ دلار امروز) هزینه در بر داشت.
آسیموف در این یادداشت نوشته بود که صفحات قابل آویزان کردن در سال ۲۰۱۴ جای نمایشگرهای معمولی را خواهند گرفت؛ وسایلی در آشپزخانه استفاده خواهد شد که غذای تکمیل را خیلی سریع می توان حاضر کرد و آب را جوش آورده و با آن قهوه درست کرد. آسیموف نیم قرن پیش؛ پیش بینی کرده بود که در سال ۲۰۱۴ انسان در پی آن خواهد بود که خودروهایی دیزاین کند که یک روبات آن را هدایت کند. پیش بینی های آیزاک آسیموف تنها منحصر به این مثال ها نمی شود و چیزهای دیگری هم هست که کم و بیش محقق شده اند و  در عین حال چیزهایی هم هست که هنوز به آن دست پیدا نکرده ایم.
در لحظه ما نیز آتی پژوهان بسیاری هستند که مانند آسیموف؛ تکنولوژی های آتی را پیش بینی می کنند. مثلا یان پیرسون Ian Pearson آتی پژوه بریتانیایی که بیان میکند در سال ۲۰۶۴ وقتی که به یک آهنگ فکر می کنید آن آهنگ خود به خود در فکر تان نواخته خواهد شد. یا اینکه در آتی قادر ایم خواب هایمان را به اشتراک بگذاریم یا به انتخاب خودمان خواب ببینیم و حتی برای خواب مان صدا هم بگذاریم. بر طبق گفته پیرسون امکان دارد مرگ در آتی بی معنا شود و حتی بعد از مردن ؛ ذهن خودمان را روی یک روبات انسان نما که از فروشگاه خریده ایم بار گزاری کنیم و به حیات خود به این شیوه ادامه دهیم. اینکه چنین پیش گویی از آتی محقق خواهد شد یا نه باید صبر کرد و دید. برای پیش بینی های آیزاک آسیموف نیم قرن صبر کردیم و حال باید دید آنچه سایرین از جهان ۵۰ سال آتی تصویر می کنند تا به چه میزان به حقیقت مبدل خواهد شد. ممکن است آیندگان فیلم های علمی-تخیلی لحظه ما مانند اینترستلار یا ماتریکس را بازبینی کنند و بگویند که تکنولوژی های آن وقت در قبلی پیش بینی شده بودند. مسئله برای نوشتن داستانهای علمی-تخیلی بسیار است و می توان با ذهنی خلاق دربارهء آتی علم و تکنولوژی آتی فرضیه پردازی کرد. حمل و نقل؛ سبک زندگی؛ شهرها؛ منابع غذایی؛ ارتباطات؛ آموزش؛  روباتیک و هوش مصنوعی و هر چیزی که با پیشرفت علم و زندگی انسان تماس پیدا می کند می تواند با چاشنی خلاقیت و ذوق ادبی و هنری؛ دستمایه نوشته یک جریان علمی-تخیلی باشد.

 


 

 

 

مروری بر بهترین فن فیکشن‌های دنیا

  نسیم بنایی در چلچراغ نوشت: «بهترین جریان فن‌فیکشن ارباب حلقه‌ها را این‌جا بخوانید.» این را برای اغوای مخاطب با فونت درشت بالای سایت نوشته‌اند. تنها…

بیوگرافی نویسندگان: ری بردبری

۲۲ آگوست (۳۱ مرداد) زادروز ری بردبری نویسنده مشهور کتاب “فارنهایت ۴۵۱” است. به همین مناسبت برای تکمیل سری بیوگرافی نویسندگان

 

امیدواریم نوشته “داستانهای علمی تخیلی به چه نحو نوشته میشوند؟” مورد قبول علاقه مندان به نویسندگی قرار گرفته است.